Nowelizacja Ordynacji podatkowej zmienia zasadę in dubio pro tributario

Nowelizacja Ordynacji podatkowej zmienia zasadę in dubio pro tributario

Najnowszy projekt Ordynacji podatkowej zmienia istotnie zasady ogólne prawa podatkowego. Wśród nich wymienić można m.in. wprowadzenie zasady, iż niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego oraz stanu faktycznego, rozstrzyga się na korzyść zobowiązanego (zasada in dubio pro tributario). Można by od razu przyklasnąć fiskusowi tych rozwiązań, gdyby nie pewne wyjątki od tych zasad. Czy nowe regulacje to faktycznie rewolucja, czy też zwykłe mydlenie podatnikom oczu?

Nowy przepis w tym zakresie znajduje się w art. 18 projektu Ordynacji podatkowej. Zgodnie z nim niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść zobowiązanego. Przepis ten to nic innego jak przepisana treść obecnego art. 2a tej ustawy. Jak w praktyce wygląda zastosowanie tego przepisu przez organy podatkowe od czasu jego wprowadzenia w życie w styczniu 2016 roku wie każdy, kto próbował chociażby powołać się na niego we wniosku o wydanie interpretacji podatkowej. Statystyki w tym zakresie są bezlitosne – ta zasada nie istnieje w praktyce. Powód jest jeden – organ podatkowy nigdy nie ma wątpliwości w sprawie przepisów prawa podatkowego mających zastosowanie w danej sprawie podatkowej. Jest przepis i jest jego ewentualna interpretacja, oczywiście urzędowa, profiskalna. Zatem niby jest zmiana na lepsze, ale czy w praktyce ktokolwiek będzie mógł się na złamanie tej zasady przez organ podatkowy powołać? Wydaje się raczej przesądzone, że podatnicy mogą pisać do organów o naruszeniu tej zasady, ale chyba wiadomo z jakim skutkiem.

Wątpliwości co do stanu faktycznego

Tutaj mamy do czynienia z prawdziwym novum. Otóż w art. 23 § 2 projektu ustawy można przeczytać, że jeżeli po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, rozstrzyga się je na korzyść zobowiązanego. Jednakże jest jedno „ale”. Przepisu tego, w myśl art. 23 § 3 projektu ustawy, nie stosuje się, jeżeli przepisy odrębne wymagają od strony wykazania określonych faktów. Pojawiają się co najmniej dwa podstawowe pytania: czy oby na pewno organy podatkowe nie pójdą w interpretacji tej zasady dokładnie tak, jak robią na co dzień w sytuacji wątpliwości co do stanu prawnego i czy nie będzie przypadkiem tak, że realizując inną zasadę postępowania, tj. podejmowania działań niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, organy podatkowe zrealizują w praktyce tylko te dowody w sprawie, które same uznają za wystarczające, zaś zgłoszone przez podatnika inne dowody uznają za zbędne?


Wydaje się, że znów organy podatkowe będą górą, gdyż zapewne nie raz stwierdzą z przekonaniem, że żadnych niedających się usunąć wątpliwości przecież nie ma. Jakby tego było mało, organy otrzymały wsparcie w postaci owego odstępstwa od tej zasady, o którym mowa w art. 23 § 3 projektu ustawy. W tym przypadku ta zgoła wspaniałomyślna zasada zostaje wyłączona w ogóle z uwagi na to, że przepis odrębny nakaże podatnikowi wykazanie, czyli w praktyce udowodnienie, określonych faktów, co oznacza, że jeżeli podatnik nie dowiedzie swych racji, to nie będzie miał o czym z organem dyskutować, gdyż wówczas nie można powołać się na klauzulę wątpliwości. Można zaryzykować nawet tezę, że w tym zakresie wyjątek będzie stanowił zasadę, gdyż powyższy przepis przerzuca niejako obowiązek dowodowy na podatnika, na czym skorzystają najczęściej tylko organy.

Widać światełko w tunelu


Zaproponowane zmiany należy przyjąć z entuzjazmem. Pragmatyzm nakazuje jednak poczekać na ostateczny kształt nowych przepisów. Wszak podatnicy już nie raz przekonali się, jak przewrotnie organy podatkowe podchodzą do interpretacji (zdawałoby się oczywistych) przepisów postępowania. Od podatników zależeć będzie jednak to, czy zostaną one tylko na papierze, czy może będą z premedytacją wykorzystywane przez organ przeciwko nim. Wydaje się także, że już teraz można by spróbować powołać się na owe zasady w obecnie prowadzonych sprawach podatkowych, naturalnie w ograniczonym zakresie, albowiem ustawodawca przez samo stworzenie projektu zmian Ordynacji podatkowej i zawarcie w nim nowych zasad najwyraźniej dał wyraz temu, że istnieją pewne luki prawne, które przez owe zmiany chce teraz wypełnić. Co za tym idzie, przekazał swe intencje, które tylko z uwagi na długi proces legislacyjny muszą nieco poczekać, zanim oficjalnie wejdą w życie.

 

Autor: Robert Nogacki

Niepoprawne odwołanie. Spróbuj jeszcze raz

Co o nas mówią?

100% rozwiązań, których potrzebują księgowi!

Żadnych podstawowych rzeczy, o których doskonale wiemy. Tylko esencja – naprawdę praktyczne wskazówki i zmiany, zmiany, zmiany... – to, co chcemy i musimy wiedzieć: szczegółowe wyjaśnienia podstaw prawnych, interpretacje doradców podatkowych.

Damian Zajączkowski


Zaoszczędzisz mnóstwo czasu
i pozbędziesz się dylematów

Już od kilku lat korzystam z Państwa publikacji. Są one bardzo rzeczowe, konkretne, fachowe. Zawsze mogę znaleźć odpowiedź na nurtujący problem. Napisane są fachowym, przystępnym i zrozumiałym językiem.
I dostępne w przystępnej cenie.

Monika Ciemerys


Wsparcie ekspertów i przejrzyste rozwiązania

„Doradca VAT” to najbardziej cenny przewodnik po zagadnieniach VAT-u, najbardziej na czasie, zahaczający o wiele zagadnień powiązanych, np. o ordynację podatkową. Odpowiedzi na pytania są udzielane błyskawicznie. "Doradca VAT" jest tak cenny dla pracy księgowego, że trudno to wyrazić słowami.
Bardzo cenne są przekrojowe i porządkujące wiedzę opracowania kompleksowe tematów vatowskich w odrębnych publikacjach.

Jolanta Chudzik

Biblioteka finansowo-księgowa

Nasze nagrody i wyróżnienia

wiper-pixel