Jak bezbłędnie rozliczyć sprzedaż towaru poniżej kosztów wytworzenia

Jak bezbłędnie rozliczyć sprzedaż towaru poniżej kosztów wytworzenia

W obrocie gospodarczym czasami zdarza się, że z przyczyn biznesowych W przedsiębiorcy sprzedają wyroby czy usługi z dużymi rabatami. Czasem transakcje te generują bardzo niski przychód. Zdarza się również, że koszty wytworzenia towaru przewyższają jego końcową cenę po rabacie. Czy takie postępowanie jest bezpieczne podatkowo?

 

PIT/CIT – Jak rozliczyć sprzedaż towarów poniżej ceny zakupu?

VAT – Jaki wpływ na rozliczenie VAT ma udzielenie rabatu przez sprzedawcę?

UOR – Jak ująć w księgach rachunkowych sprzedaż z rabatem?

Zgodnie z zasadą swobody umów, określoną w art. 3531 ustawy Kodeks cywilny (dalej: kc), strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, aby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się jego właściwości (naturze), ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Tym samym przedsiębiorcy mogą dowolnie kształtować swoje prawa i obowiązki wynikające z zawieranych umów, a tym samym decydować, jakie ceny stosować w obrocie gospodarczym. Założeniem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. W działalności handlowej przedsiębiorca osiąga zysk poprzez zastosowanie marży handlowej, która jest jednym z elementów ceny sprzedaży. Cena ta ma zapewnić pokrycie kosztów własnych zakupu towarów bądź wytworzenia produktów i uzyskanie rentowności sprzedaży. A zatem przedsiębiorca również decyduje o obniżeniu cen towarów, czym dostosowuje swoją strategię gospodarczą do wymagań rynku i klientów.

PIT/CIT

 

Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Definicje rabatu skonta, opustu i bonifikaty

Pojęcia rabatu, upustu, skonta i bonifikaty nie zostały zdefiniowane w ustawach o podatkach dochodowych. Należy zatem się oprzeć na definicjach słownikowych tych pojęć. I tak przez pojęcie rabatu należy rozumieć zniżkę, ustępstwo procentowe od ustalonych cen towaru, głównie na rzecz nabywców płacących gotówką, kupujących dużą ilość towaru jednorazowo lub w określonym czasie.

Skonto to zniżka ceny towaru objętego sprzedażą kredytową albo ratalną, udzielona nabywcy płacącemu gotówką. Z kolei opust to zniżka ceny kupna przyznawana nabywcy przez sprzedawcę (zwykle przy zakupach hurtowych); w języku potocznym zamiast pojęcia opust używane jest pojęcie upustu.

 

Bonifikata i skonto zmniejszają przychód

 

Natomiast bonifikata to zniżka od ustalonej ceny towaru, zwłaszcza jako forma odszkodowania za poniesioną stratę. Pojęcia bonifikaty i skonta, użyte np. w art. 12 ust. 3 ustawy o CIT, są dwoma rodzajami rabatu, tj. obniżki ustalonej ceny określonego towaru lub usługi wyrażonej procentowo lub kwotowo. Z brzmienia tego przepisu wynika, że udzielenie rabatu w postaci obniżenia ceny za towar lub usługę stanowi podstawę do pomniejszenia przychodu z tytułu tej sprzedaży.

Rabat (czyli bonifikata lub skonto) podlega bowiem wyłączeniu z przychodów sprzedawcy. W podatku dochodowym przedmiotem opodatkowania jest dochód, czyli przychód minus koszty uzyskania przychodów. Zasada określona w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT wskazuje, że kosztem uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Sprzedaż towarów po obniżonej cenie generuje powstanie przychodu u przedsiębiorcy z tego tytułu, a kosztem uzyskania przychodów będzie wydatek związany z nabyciem (wytworzeniem) towarów.

 


Zapamiętaj!

W art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie wskazano, że sprzedaż dokonywana poniżej ceny zakupu (wytworzenia) generuje obowiązek niezaliczenia całego wydatku poniesionego na zakup (wytworzenie) towaru do kosztów uzyskania przychodów.

Obniżenie ceny, po jakiej sprzedawany jest towar poniżej ceny zakupu (wytworzenia), nie powoduje obowiązku obniżenia kosztów uzyskania przychodów. W związku ze sprzedażą po obniżonej cenie zmniejszeniu ulega przychód ze sprzedaży. Takie stanowisko potwierdzają organy podatkowe w licznych interpretacjach, m.in. interpretacja nr IPPB3/423-574/13-4/GJ. W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku, gdy cena transakcji znacznie odbiega od ceny rynkowej, może mieć zastosowanie art. 14 ust. 3 ustawy o CIT. Zgodnie z tym przepisem przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, organ podatkowy wzywa strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej.

W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy określa wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość określona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający albo świadczący usługę.


Zapamiętaj!

Wskazanie przyczyn uzasadniających podanie w umowie sprzedaży ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej może być przesłanką do odstąpienia organu podatkowego od określenia wartości rynkowej zbywanej rzeczy.

Jednak trzeba też pamiętać, że chociaż przepisy ustawy o CIT nie ograniczają zasadniczo podatnika w swobodzie ustalenia ceny sprzedaży, z zastrzeżeniem prawa organu podatkowego do ewentualnej weryfikacji tej ceny w razie braku uzasadnienia dla jej obniżki, to jednak przewidziany jest tu wyjątek. Stanowi go sytuacja, gdy między podatnikiem a jego kontrahentami istnieją powiązania wskazane w art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT, np. rodzinne czy kapitałowe.

 

VAT

Podstawą opodatkowania w VAT jest (z pewnymi zastrzeżeniami) wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze, mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

W art. 29a ust. 6 ustawy o VAT wskazane zostało, że w podstawie opodatkowania należy uwzględnić nie tylko podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku, ale także koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy. Natomiast zgodnie z art. 29a ust. 7 ustawy o VAT z podstawy opodatkowania wyłącza się kwoty:

  • stanowiące obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty,

    udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen uwzględnionych w momencie sprzedaży,

udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen uwzględnionych w momencie sprzedaży,

  • otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

Jeśli rabaty, o których mowa, zostały udzielone po dokonaniu sprzedaży, to zgodnie z art. 29a ust. 10 ustawy o VAT również o te kwoty pomniejszeniu ulega podstawa opodatkowania, z tym, że konieczne jest zwrócenie uwagi na wypełnienie warunków zawartych w art. 29a ust. 13 ustawy o VAT.

 

Obniżenie podstawy opodatkowania

Obniżenia podstawy opodatkowania, w stosunku do podstawy określonej w wystawionej fakturze z wykazanym podatkiem, można dokonać pod warunkiem posiadania przez podatnika potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę towaru lub usługobiorcę, dla którego wystawiono fakturę. Uzyskanie takiego potwierdzenia musi nastąpić przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, w którym nabywca towaru lub usługobiorca otrzymał fakturę korygującą.

Uzyskanie potwierdzenia otrzymania przez nabywcę towaru lub usługobiorcę faktury korygującej po terminie złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy uprawnia podatnika do uwzględnienia faktury korygującej za okres rozliczeniowy, w którym potwierdzenie to uzyskano.

 

Podstawa opodatkowania VAT przy rabacie

Przykład

Cena towaru wynikająca z cennika wynosi 150 zł za sztukę. Jednak strony transakcji postanowiły, że zostanie ona obniżona o 8%. Przedmiotem sprzedaży jest 200 szt. towaru, zatem podstawa opodatkowania wynosi:

  • Cena po rabacie: 92% z 150 zł = 138 zł.
  • Podstawa opodatkowania: 200 szt. × 138 zł = 27.600 zł.

 

 

Rabat uzależniony od terminu zapłaty

Przykład

Dnia 15 września 2019 r. spółka sprzedała 180 szt. towaru po cenie 260 zł/szt. W umowie postanowiono, że w przypadku, gdy zapłata nastąpi wciągu 3 dni, cena ulegnie obniżeniu o 3%. Nabywca zapłacił 2. dnia po zakupie, VAT 23%. Faktura została wystawiona zgodnie z art. 106i ust. 1 ustawy o VAT w dniu 5 października 2019 r. Zatem:

  • Pierwotna podstawa opodatkowania 180 szt. × 260 zł = 46.800 zł.
  • Obniżenie podstawy opodatkowania 180 szt. × 3% × 260 zł = 1.404 zł.
  • Podstawa opodatkowania po obniżeniu 46.800 zł – 1.404 zł = 45.396 zł.

 

 

Potwierdzenie rabatu fakturą korygującą

Przykład

Spółka udzieliła kontrahentowi rabatu 28 września 2019 r. Potwierdzenie otrzymania faktury korygującej (e-mail od kontrahenta potwierdzający ten fakt) został przez spółkę otrzymany 10 października 2019 r., zatem spółka ma prawo dokonać zmniejszenia podstawy opodatkowania w deklaracji za wrzesień 2019 roku.

 

Termin wykazania rabatu w deklaracji

Przykład

Spółka udzieliła kontrahentowi rabatu 28 września 2019 r. Potwierdzenie otrzymania faktury korygującej (e-mail od kontrahenta potwierdzający ten fakt) zostało przez nią otrzymane 26 października 2019 r., zatem spółka ma prawo dokonać zmniejszenia podstawy opodatkowania w deklaracji za październik 2019 roku.

 

 

UOR

Obowiązkiem jednostki, która prowadzi księgi rachunkowe, jest ujęcie zdarzeń zgodnie z ich treścią ekonomiczną – wynika to z art. 4 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy o rachunkowości (dalej: UoR).

Transakcje na przełomie roku

Przykład

Spółka z o.o. sprzedała 28 grudnia 2019 r. kontrahentowi towar owartości wg ceny nabycia 250.000 zł. Cena sprzedaży wyniosła 290.000 zł + 23% VAT. Spółka ujmie w księgach rachunkowych 2019 roku tę sprzedaż następująco:

1. Ujęcie przychodu:

  • Wn „Rozrachunki z odbiorcami” 356.700 zł,
  • Ma „VAT należny” 66.700 zł,
  • Ma „Przychody ze sprzedaży” 290.000 zł.

2. Ujęcie kosztu sprzedanych towarów:

  • Wn „Wartość sprzedanych towarów wg cen zakupu” 250.000 zł,
  • Ma „Towary” 250.000 zł.

Dnia 15 stycznia 2020 r. spółka udzieli temu kontrahentowi rabatu związanego z wieloletnią współpracą w kwocie 25.000 zł netto. Rabat zostanie przypisany do dostawy z 28 grudnia 2019 r., zatem powinien zostać ujęty w księgach rachunkowych 2019 roku pod datą 31 grudnia, mimo że data sprzedaży na fakturze korygującej to 15 stycznia 2020 r. Zapisów w księgach rachunkowych można dokonać tzw. stornem czarnym albo stornem czerwonym (zapis ujemny).

Zapis stornem czarnym:

  • Wn „Przychody ze sprzedaży” 25.000 zł,
  • Wn „VAT należny” 5.750 zł,
  • Ma „Rozrachunki z odbiorcami” 30.750 zł.

Zapis stornem czerwonym:

  • Wn „Rozrachunki z odbiorcami” 30.750 zł,
  • Ma „VAT należny” 5.750 zł,
  • Ma „Przychody ze sprzedaży” 25.000 zł.

Jeśli zatem sprzedaż zostaje dokonana z rabatem, to należy odzwierciedlić to poprzez ujęcie przychodów w niższej wysokości. Dokonuje się ujęcia przychodu w niższej wysokości niezależnie od tego, jaka była wartość towaru podlegającego sprzedaży (wyższa czy niższa). Należy oczywiście zwrócić uwagę na ujęcie zmniejszenia przychodu we właściwym momencie. Ma to duże znaczenie w przypadku transakcji dokonywanych na przełomie roku.

 

Sprzedaż z upustem

Przykład

Spółka ALFA sprzeda 27 grudnia 2019 r. firmie BETA towar owartości 300.000 zł za cenę 360.000 zł + 23% VAT. W dniu 10 lutego 2020 r. udzieli kontrahentowi opustu w związku z przyznanymi w 2019 roku nowymi warunkami współpracy handlowej w wysokości 70.000 zł. Ujęcie tych transakcji w księgach rachunkowych będzie następujące:

1. Ujęcie przychodu w 2019 roku:

  • Wn „Rozrachunki z odbiorcami” 442.800 zł,
  • Ma „VAT należny” 82.800 zł,
  • Ma „Przychody ze sprzedaży” 360.000 zł.

2. Ujęcie kosztu sprzedanych towarów w 2019 roku:

  • Wn „Wartość sprzedanych towarów wg cen zakupu” 300.000 zł,
  • Ma „Towary” 300.000 zł.

3. Zmniejszenie przychodu w 2020 roku:

  • Wn „Rozrachunki z odbiorcami” 86.100 zł,
  • Ma „VAT należny” 16.100 zł,
  • Ma „Przychody ze sprzedaży” 70.000 zł.

 

 

Autor: Katarzyna Trzpioła

Niepoprawne odwołanie. Spróbuj jeszcze raz

Co o nas mówią?

100% rozwiązań, których potrzebują księgowi!

Żadnych podstawowych rzeczy, o których doskonale wiemy. Tylko esencja – naprawdę praktyczne wskazówki i zmiany, zmiany, zmiany... – to, co chcemy i musimy wiedzieć: szczegółowe wyjaśnienia podstaw prawnych, interpretacje doradców podatkowych.

Damian Zajączkowski


Zaoszczędzisz mnóstwo czasu
i pozbędziesz się dylematów

Już od kilku lat korzystam z Państwa publikacji. Są one bardzo rzeczowe, konkretne, fachowe. Zawsze mogę znaleźć odpowiedź na nurtujący problem. Napisane są fachowym, przystępnym i zrozumiałym językiem.
I dostępne w przystępnej cenie.

Monika Ciemerys


Wsparcie ekspertów i przejrzyste rozwiązania

„Doradca VAT” to najbardziej cenny przewodnik po zagadnieniach VAT-u, najbardziej na czasie, zahaczający o wiele zagadnień powiązanych, np. o ordynację podatkową. Odpowiedzi na pytania są udzielane błyskawicznie. "Doradca VAT" jest tak cenny dla pracy księgowego, że trudno to wyrazić słowami.
Bardzo cenne są przekrojowe i porządkujące wiedzę opracowania kompleksowe tematów vatowskich w odrębnych publikacjach.

Jolanta Chudzik

Biblioteka finansowo-księgowa

Nasze nagrody i wyróżnienia

wiper-pixel