Zarejestruj się BEZPŁATNIE w serwisie i korzystaj z porad ekspertów

  • WSZYSTKIE
  • 2019
  • 2018
  • 2018

Jak poprawnie rozliczyć sprzedaż dla pracowników po preferencyjnych cenach

/appFiles/site_128/images/autor/YcVRrxFkq8aOCut.jpeg

Autor: Mariusz Olech

Dodano: 30 marca 2017
Jak poprawnie rozliczyć sprzedaż dla pracowników po preferencyjnych cenach

Pracodawcy często sprzedają pracownikom towary i usługi po preferencyjnych cenach. Takie operacje wywołują skutki podatkowe zarówno na gruncie przepisów o podatku dochodowym, jak i VAT. Pracodawcy zaś zobligowani są je rozliczać nie tylko jako podatnicy, ale również w charakterze płatników. W tym celu często muszą brać pod uwagę ceny rynkowe świadczeń będących przedmiotem takich transakcji.

 

 

Pamiętaj, że w zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodami ze stosunku pracy są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, w tym m.in. wartość nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT).

Ze świadczeniami o częściowo odpłatnym charakterze mamy właśnie do czynienia w przypadkach sprzedaży pracownikom towarów po obniżonej cenie. Wówczas bowiem występuje brak ekwiwalentności świadczeń pomiędzy sprzedawcą i jego pracownikiem. Ta nieekwiwalentność polega na tym, że świadczenie pierwszego z wymienionych podmiotów na rzecz drugiego ma większą wartość niż otrzymanego świadczenia wzajemnego (tj. odpłatności za sprzedany towar). Wartość pieniężną tego rodzaju świadczeń należy ustalać na zasadach określonych w art. 11 ust. 2-2a ustawy o PIT. Stanowi o tym jednoznacznie art. 12 ust. 3 tej ustawy.

 

Ogólne zasady wyceny świadczeń na rzecz pracowników

Lp.

Rodzaj świadczenia

Sposób wyceny

1.

Usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia.

Według cen stosowanych wobec innych odbiorców.

2.

Usługi zakupione.

Według cen zakupu.

3.

Udostępnienie lokalu lub budynku.

Według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku

4.

W pozostałych przypadkach.

Na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy albo praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Pomimo tego, że wspomniane reguły zasadniczo służą do ustalania wartości świadczeń o charakterze nieodpłatnym, to jednak na podstawie wyraźnego odesłania zawartego w przepisach o PIT stosuje się je także w odniesieniu do świadczeń częściowo odpłatnym. Ustawodawca wskazał bowiem, że jeśli świadczenia są częściowo odpłatne, to przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń ustaloną według wymienionych zasad a odpłatnością ponoszoną przez podatnika (art. 11 ust. 2b ustawy o PIT).

 



Zapamiętaj!

W konkretnym przypadku wartość przychodu należy ustalić w wysokości różnicy pomiędzy ceną rynkową nabywanych przez pracownika towarów i usług a ponoszoną przez niego odpłatnością.

Taki sposób postępowania pod kątem ustalania wartości świadczeń z tytułu sprzedaży pracownikom towarów i usług po obniżonej cenie od dawna potwierdzają także organy podatkowe

 

Decyzja IS

„(…) Sprzedaż pracownikom produktów chemii gospodarczej codziennego użytku po cenie nabycia przez wnioskodawcę – bez naliczenia marży handlowej, będzie prowadziła do otrzymania częściowo nieodpłatnego świadczenia powodującego powstanie po stronie pracowników przychodu ze stosunku pracy w wysokości różnicy między ceną rynkową stosowaną dla kupującego ww. produkty niezwiązanego z zainteresowanym stosunkiem pracy, a ceną za jaką produkty te sprzedawane są pracownikowi. Tym samym, wnioskodawca będzie zobowiązany w stosunku do pracowników do obliczenia i pobrania od ww. różnicy zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych”.

 

Decyzja dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 28 lutego 2012 r. (nr ILPB1/415-1321/11-2/AMN)

 

 

Ustalenie przychodu według cen rynkowych

 

Konieczność uwzględnienia przy ustalaniu przychodu pracownika cen rynkowych oznacza, że jeżeli np. sprzedawcą jest hurtownia, zaś przedmiotem świadczenia są rzeczy wchodzące w zakres jej działalności gospodarczej, to punktem odniesienia będą tutaj ceny stosowane przez nią wobec jej klientów, a więc najczęściej podmiotów gospodarczych (nie zaś na ogół wyższe ceny takich rzeczy na rynku, obowiązujące np. w sklepach w danej miejscowości dla klientów detalicznych).

 

 


Zapamiętaj!

Organy podatkowe generalnie stoją na stanowisku, że wartość pieniężną świadczeń w naturze do celów PIT pracodawca jako płatnik powinien ustalać według zakupu w cenie brutto (a więc z VAT). Gdyby bowiem pracownik dokonywał zakupu tych świadczeń „na rynku”, musiałby zapłacić kwotę z podatkiem (por. interpretację indywidualną dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 31 grudnia 2008 r., nr IBPB2/415–1671/08/BD).

 

Jak rozliczyć przychód

Wartość omawianego świadczenia powinna być zaliczona do przychodów ze stosunku pracy beneficjenta, o których mowa w ww. art. 12 ust. 1 ustawy o PIT. Jak bowiem wielokrotnie podkreślano w wyjaśnieniach fiskusa o tym, czy świadczenie jest przychodem ze stosunku pracy decyduje zwłaszcza okoliczność, czy może je otrzymać tylko pracownik, czy także inne osoby nie związane z pracodawcą.

Tym samym do przychodów ze stosunku pracy zalicza się każde świadczenie, które otrzymane zostało przez podatnika (albo członka jego rodziny) w związku z faktem pozostawania w stosunku pracy z danym pracodawcą, bez względu na źródło finansowania tego świadczenia. Zatem wartość świadczenia o którym mowa, pracodawca jako płatnik powinien doliczyć do pozostałych składników wynagrodzenia za pracę otrzymanych przez pracownika w danym miesiącu, a następnie ustalić i odprowadzić od nich zaliczkę na podatek dochodowy (art. 38 ust. 1 ustawy o PIT).

 

Rozliczenie świadczenia częściowo odpłatnego

Przykład

Spółka Antaress posiada na terenie całego województwa sieć sklepów ze sprzętem AGD. W maju 2017 roku przygotowała wyłącznie dla swoich pracowników ofertę promocyjną na wyroby jednego ze znanych producentów, polegającą na umożliwieniu im zakupu konkretnego modelu odkurzacza po cenie niższej niż detaliczna. Odkurzacz, który klientom niezwiązanym z firmą oferowany jest za cenę 499 zł, spółka sprzedawała swoim pracownikom w cenie 230 zł za sztukę. Przychodem pracowników, którzy skorzystali z ofert będzie w takim przypadku różnica między podanymi cenami, tj. 269 zł (499 zł – 230 zł). 

 

 

Ważne są zasady, na których dokonywana jest transakcja

Analiza powołanych wcześniej przepisów prowadzi do wniosku, że sama okoliczność, iż pracownik nabył od pracodawcy taniej towar czy usługę nie może przesądzać o tym, iż każdorazowo z tego tytułu powstanie u niego przychód, który trzeba opodatkować. Dlatego aby rozstrzygnąć, czy takie zdarzenie będzie dla pracownika neutralne z fiskalnego punktu widzenia, czy też wartość wspomnianego świadczenia spowoduje skutki na gruncie PIT – trzeba dokładnie przeanalizować warunki danej transakcji, w tym – jeżeli jest ona elementem konkretnych działań marketingowych pracodawcy – wziąć pod uwagę ich grupę docelową.

 

W orzecznictwie sądowym podkreślano, że jeśli np. uczestnikami określonego danego programu rabatowego, umożliwiającego zakupy  po preferencyjnej cenie są wprawdzie tylko pracownicy oferującej go firmy, ale ustalone dla nich warunki cenowe nie odbiegają od tych, które są przez tę firmę stosowane wobec innych grup odbiorców (np. w ramach programów lojalnościowych skierowanych do klientów) – to nie można mówić o powstaniu dla tych pracowników przychodu do opodatkowania. Takie stanowisko zaprezentował m.in. WSA w Warszawie w wyroku z 14 stycznia 2010 r. (sygn. akt III SA/Wa 1683/09) a także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 października 2014 r. (sygn. akt II FSK 2451/12).

Jak podkreślił NSA w powołanym orzeczeniu, pracownicy korzystający z takich akcji promocyjnych nie różnią się od innych klientów-konsumentów i nie mogą ponosić z tego tytułu dodatkowych obciążeń podatkowych. Akcje promocyjne kierowane są bowiem do różnych odbiorców, a skierowanie tej akcji do pracowników ma wydźwięk jedynie marketingowy (promocyjny) mający na celu zwiększenie sprzedaży.

 

Kiedy rabat nie jest przychodem

Według sądu jeżeli program udzielania rabatów, jak i poziom samego rabatu oferowanego pracownikom nie odbiega od programów i rabatów odnoszących się do innych klientów, to tym samym pracownicy nie uzyskują jakiejkolwiek dodatkowej korzyści względem osób korzystających z pozostałych programów promocyjnych organizowanych przez pracodawcę. Dlatego nie można stwierdzić, że udzielając rabatu  sprzedawca de facto częściowo finansuje zakup towarów kupującemu. Przeciwnie, w dłuższej perspektywie program rabatowy ma pozytywny skutek ekonomiczny dla tego podmiotu poprzez zwiększenie sprzedaży i osiągnięcie z tego tytułu przychodu.

 


Zapamiętaj!

W świetle orzecznictwa sądowego jeżeli pracownicy korzystają z obniżek cen w ramach programów marketingowych  dla nich przeznaczonych, ale na identycznych zasadach jak przewidziane dla ogółu klientów firmy, to w takim przypadku nie powstaje u nich z tego tytułu przychód ze stosunku pracy. 

 

Co istotne, pogląd ten zasadniczo podzielają również organy podatkowe, a przynajmniej ich większość. Za przykład takich korzystnych dla podatników wyjaśnień fiskusa mogą posłużyć m.in. interpretacje indywidualne: dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 29 grudnia 2010 r. (nr PPB2/415-920/10-2/AK) i z 16 lutego 2015 r. (nr IPPB2/415-184/11/15-5/S/MG), dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 24 maja 2011 r. (nr ILPB1/415-255/11-2/AGr) czy dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 14 maja 2013 r. (nr IBPBI/ 2/415-5/13/CzP).

 

Decyzja IS

 „(…) Korzystanie przez pracowników wnioskodawcy przy zakupie towarów z rabatów w ramach programu „zakup personalny” w identycznej wysokości, jak rabaty oferowane dla innych grup klientów nie powoduje powstania przychodu do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako świadczenia nieodpłatne albo częściowo odpłatne. Wobec powyższego wnioskodawca nie będzie zobowiązany w stosunku do swoich pracowników do obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych”.

 

Decyzja dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 24 maja 2011 r. (nr ILPB1/415-255/11-2/AGr)

 

Z podatkowego punktu widzenia jeszcze bardziej klarowna sytuacja występuje wówczas, gdy np. program rabatowy adresowany jest do szerokiego kręgu odbiorców, a więc nie tylko do pracowników firmy czy członków ich rodzin, ale również do osób które nie są z nią zawodowo związane, w tym przede wszystkim klientów. Organy podatkowe na ogół nie kwestionują stanowiska, że jeśli tego rodzaju działania promocyjne firmy są skierowane do nieograniczonego kręgu klientów i przy okazji skorzysta z nich także jej pracownik, to z tego tytułu nie powstanie u niego przychód do opodatkowania PIT.

Odniesiona przez niego korzyść nie ma bowiem w takim przypadku związku ze stosunkiem pracy, lecz wynika z rynkowych warunków sprzedaży określonych przez firmę w stosunku do wszystkich klientów. Korzyść pracowników w takich przypadkach, tak jak i innych klientów sprzedawcy powinna jednak mieć oficjalne oparcie np. w ogólnych warunkach promocji (określonych w dostępnym dla ogółu potencjalnych zainteresowanych regulaminie promocji), udokumentowanych przecenach towarów, posezonowej ich wyprzedaży itp. 

 

Promocja promocji nie równa

W takich przypadkach również nie ma podstaw do uznania, że kupując taniej towar czy usługę pracownik otrzymał świadczenie częściowo nieodpłatne, które należałoby doliczyć do jego przychodów. W konsekwencji na pracodawcy tej osoby nie będą z tego tytułu ciążyły obowiązki płatnika związane z obliczeniem, pobraniem i odprowadzeniem na rachunek właściwego urzędu skarbowego zaliczki na podatek dochodowy, ani uwzględnieniem ich w PIT-11. W taki też sposób odnosiły się do omawianej kwestii organy podatkowe, o czym świadczy np. treść interpretacji indywidualnych ministra finansów z 19 lutego 2009 r. (nr ITPB2/415-1093/08/TJ), dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 1 grudnia 2010 r. (nr IPPB2/415-789/10-4/MK), dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z  23 września 2013 r. (nr IPTPB1/415-458/13-2/DS) czy dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 8 listopada 2013 r. (nr ITPB2/415-753/13/RS).

Przy czym w świetle ostatniego z wymienionych pism brak przychodu po stronie pracownika wystąpi również wtedy, gdy akcja promocyjna, z której skorzystał zostanie skierowana zasadniczo do kontrahentów jednostki oraz ich pracowników, a także do osób świadczących na rzecz tego podmiotu usługi cywilnoprawne.

 

Promocyjna sprzedaż na zasadach przewidzianych dla wszystkich klientów

Przykład

Spółka „ALFA” prowadzi sprzedaż mebli we własnym sklepie w dużym mieście wojewódzkim. W kwietniu 2017 roku przygotowała dla swoich klientów promocję polegającą na tym, że jeżeli dany klient kupi 4  krzesła modelu „X” po 100 zł za sztukę, to 5. takie krzesło będzie mógł kupić w promocyjnej cenie 30 zł. Zasady oraz warunki promocji zostały określone w jej regulaminie, który został umieszczony na stronie internetowej sprzedawcy oraz w dostępnym dla klientów miejscu, gdzie ta sprzedaż jest dokonywana. Z regulaminu promocji, która była adresowana do wszystkich zainteresowanych, nie wynikało, że zostali z niej wyłączeni pracownicy spółki oraz członkowie ich rodzin. Dlatego u pracowników, którzy dokonali zakupów na wspomnianych wcześniej nie powstał z tego tytułu przychód w PIT.   

 

Promocja wyłącznie dla pracowników

 

Natomiast w sytuacjach, gdy zakupy po cenach niższych od cen rynkowych odbywają się w ramach akcji, które są skierowane wyłącznie do pracowników oraz członków ich rodzin – to istnieje duże ryzyko, że związane z nimi świadczenia fiskus każe uznać za przychód tej pierwszej grupy osób ze stosunku pracy, jako świadczenia częściowo odpłatne w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o PIT.

 

Oferta skierowana wyłącznie do pracowników

Przykład

Spółka sprzedająca odzież markową w grudniu 2017 roku zorganizowała akcję świąteczną dla pracowników, w ramach której po spełnieniu określonych w regulaminie akcji warunków, jej uczestnicy mogą kupić ubranie za obniżoną cenę 50 zł brutto za sztukę. Oferta dotyczy wybranego asortymentu ubrań, które klientom zewnętrznym sprzedawane są w cenie 170 zł brutto za sztukę. Ponieważ dla klientów zewnętrznych nie przewidziano tego rodzaju zniżki, u pracowników kupujących towar powstał przychód z częściowo nieodpłatnych świadczeń, w wysokości ceny rynkowej ubrania pomniejszonej o koszt zakupu, czyli 120 zł (170 zł – 50 zł).

 

Sprzedaż poniżej ceny zakupu nie wyłącza wydatków z kosztów

Przedstawione wcześniej zasady dotyczą również rozliczania transakcji polegających na sprzedaży pracownikom towarów i usług poniżej ceny zakupu (kosztów wytworzenia), w tym także za tzw. symboliczną złotówkę. Przepisy nie zakazują przedsiębiorcom takiej sprzedaży, w związku z czym jest ona dość często spotykana w obrocie gospodarczym. Wielu pracowników nabywa w ten sposób np. wycofywane z firmy komputery, telefony komórkowe, stare meble itp.

Wprawdzie istotą prowadzenia działalności gospodarczej jest osiągnięcie przez przedsiębiorców zysku, to jednak nie oznacza, że taki zysk musi wynikać z każdej indywidualnej operacji gospodarczej. O tym bowiem, jakie ceny stosować w transakcjach z innymi podmiotami decyduje sam przedsiębiorca, ustalając wysokość marży handlowej. Dostrzegały to również organy podatkowe, np. dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu. W interpretacji indywidualnej z 20 stycznia 2009 r. (nr ILPB1/415-882/08-2/TW) wypowiedział się on, że każdy podatnik ma prawo swobodnie układać swoje interesy tak, aby działalność gospodarcza była dla niego opłacalna pod względem ekonomicznym, w tym stosując znaczne upusty cenowe, jeśli jest to w jego uznaniu zasadne dla osiągnięcia tego celu.

Jeżeli podatnik decyduje się sprzedać np. towary poniżej ceny zakupu (albo kosztów ich wytworzenia), to powinien pamiętać o tym, aby należycie udokumentować tę transakcję, w tym pod kątem ekonomicznego uzasadnienia opłacalności takiej operacji. Przekonujące uzasadnienie dotyczące powodów tak daleko idącej obniżki ceny sprzedaży jest bardzo istotne m.in. ze względu na treść art. 19 ust. 1 ustawy o PIT (art. 14 ust. 1 ustawy o CIT).

 

 

Zapamiętaj!

Przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych jest co do zasady wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej wspomnianych rzeczy lub praw, wówczas organ podatkowy ma prawo określić ten przychód w wysokości ich wartości rynkowej.

 

Wielu podatników ma również wątpliwości, czy wolno im zaliczać do kosztów podatkowych wydatki poniesione na zakup towarów, które są następnie sprzedawane poniżej ceny tego zakupu. W świetle ogólnej zasady obowiązującej w tym zakresie, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów enumeratywnie wymienionych przez ustawodawcę jako tzw. koszty niepotrącalne (art. 22 ust. 1 ustawy o PIT i art. 15 ust. 1 ustawy o CIT). Należy zauważyć, że obowiązujące przepisy, w tym odpowiednio art. 23 ust. 1 oraz 16 ust. 1 powołanych wcześniej ustaw nie zawierają regulacji, z których wynikałoby, iż sprzedaż np. towaru poniżej ceny zakupu powoduje nieuznanie wydatku poniesionego na ten zakup do kosztów uzyskania przychodów. 

 

Niska cena musi mieć uzasadnienie

Dlatego jeżeli przedsiębiorca  będzie w stanie wykazać zasadność obniżenia ceny sprzedaży np. do 1 zł, to koszt zakupu bądź wytworzenia sprzedawanych za tę cenę produktów (towarów i usług) nie powinien zostać zakwestionowany przez organy podatkowe. Do takich wniosków skłania m.in. analiza wyjaśnień dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 8 listopada 2013 r. (nr IBPBI/2/423-1065/13/PC) oraz dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 28 października 2013 r. (nr IPPB3/423-574/13-4/GJ).

W sprawie, której dotyczyło to drugie pismo spółka sprzedawała klientom za cenę 1 zł netto nowy towar (galanterię klinkierową), w zamian za nabyty przez nich towar niepełnowartościowy, mający wady fizyczne, których nie dało się wyeliminować w ramach wewnętrznego systemu jakości. Dotyczyło to przypadków, gdy ewentualna reklamacja okazywała się niezasadna, np. z powodu upływu terminu rękojmi. W ten sposób podatnik budował swój pozytywny wizerunek na rynku. Organ podatkowy uznał tę argumentację za przekonującą, zgodziwszy się z wnioskodawcą, że tego rodzaju działania służą zabezpieczeniu źródeł przychodów jednostki, ponieważ niwelują negatywne opinie o produkcie i spółce. W konsekwencji, skoro sprzedaż z rabatem generowała przychód, chociażby w wysokości 1 złotego, jednostka miała prawo do potrącenia w kosztach wydatków na wytworzenie wspomnianych wcześniej wyrobów.

 


Zapamiętaj!

Jeżeli firma sprzedaje pracownikom  składniki majątku zaliczone do środków trwałych (np. zbędny sprzęt komputerowy, wyeksploatowane samochody itp.), to do kosztów wolno jej zaliczyć wydatki poniesione na nabycie danego środka trwałego, pomniejszone o sumę dokonanych od niego odpisów amortyzacyjnych (art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT i art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT).

 

 

Sprzedaż pracownikowi służbowego samochodu

Przykład

Firma zatrudnia m.in. przedstawicieli handlowych. Jednemu z pracowników zatrudnionych w tym charakterze zgodziło się sprzedać samochód osobowy, który wcześniej był przez niego wykorzystywany do celów służbowych. Wartość rynkowa auta wynosi  41.000 zł. Natomiast cena sprzedaży pojazdu pracownikowi to 32.000 zł. Do transakcji doszło w marcu 2017 roku. W takim przypadku sprzedawca jako płatnik powinien kwotę 9.000 zł (tj. 41.000 zł – 32.000 zł) doliczyć do przychodów pracownika ze stosunku pracy za marzec 2017 r. i od łącznej kwoty odprowadzić zaliczkę na PIT.

Ponieważ ww. auto, będące wcześniej środkiem trwałym w firmie o wartości początkowej 68.000 zł, zostało częściowo zamortyzowane (dokonano odpisów amortyzacyjnych na łączną kwotę 64.000 zł) – firma uzyskała przychód z tej sprzedaży w wysokości 32.000 zł, natomiast koszty uzyskania przychodu rozpoznała w kwocie 4.000 zł (tj. 68.000 zł – 64.000 zł).   

 

 

O podstawie opodatkowania VAT decyduje wartość rynkowa

Analizując tę kwestię na gruncie VAT musisz pamiętać, że samo przyznanie pracownikom zniżki przy zakupie nie jest zdarzeniem generującym obowiązek podatkowy w VAT.  Do sprzedaży na rzecz tych osób znajdą zatem zastosowanie ogólne zasady dotyczące opodatkowania odpłatnej dostawy towarów lub świadczenia usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT. Oznacza to, że podatkiem, o którym mowa będą objęte dokonywane na rzecz pracowników po obniżonych cenach odpłatne dostawy towarów lub świadczenie usług. Ze względu na wspomnianą odpłatność, chociażby symboliczną, do tego rodzaju transakcji nie znajdą natomiast zastosowania zasady dotyczące nieodpłatnego  przekazania przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele osobiste pracowników (określone w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT).

 

Jak ustalić podstawę opodatkowania VAT

Przy czym w przypadku omawianych transakcji za podstawę opodatkowania VAT zarówno przedsiębiorcy, jak i organy podatkowe do niedawna przyjmowały ustaloną przez strony cenę sprzedaży (tj. zgodnie art. 29a ust. 1 ustawy o VAT). Jednakże od pewnego czasu fiskus stoi na stanowisku, że jeżeli pracodawca odsprzedaje pracownikowi towar lub usługę po obniżonej cenie, to powinien odprowadzić VAT od ich wartości rynkowej, pomniejszonej o należny podatek. Jego zadaniem bowiem podstawę opodatkowania w takich przypadkach należy ustalać na podstawie art. 32 ustawy o VAT.

Przepis ten – odwołujący się do transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, między którymi istnieją powiązania m. in. wynikające ze stosunku pracy – stanowi o określeniu podstawy opodatkowania zgodnie z wartością rynkową, jeżeli okaże się, że związek ten miał wpływ na ustalenie wynagrodzenia z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług. W definiującym wartość rynkową na potrzeby komentowanego przepisu art. 2 pkt 27b ustawy o VAT jest m.in. mowa o kwocie, którą nabywca – czyli w tym przypadku pracownik – musiałby zapłacić niezależnemu dostawcy w warunkach uczciwej konkurencji.

 

Czy pracownik i firma to podmioty powiązane w VAT

W świetle wyjaśnień udzielanych w ostatnim czasie przez organy podatkowe ww. regulacje znajdą zastosowanie do omawianych transakcji, ponieważ:

  • pomiędzy podatnikiem a pracownikami istnieje związek, o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy o VAT (tzw. powiązanie),
  • wynagrodzenie jest niższe od wartości rynkowej,
  • pracownikom nie przysługuje prawo do odliczenia VAT.

 


Zapamiętaj!

Według organów podatkowych w przypadku sprzedaży na rzecz pracowników po preferencyjnych cenach, podstawą naliczenia VAT powinna być wartość rynkowa transakcji, a nie cena ustalona pomiędzy stronami. W przeciwnym razie mogą one uznać, że doszło do zaniżenia podstawy opodatkowania, a w konsekwencji określić jej wysokość według ceny rynkowej stosowanej przez sprzedawcę względem innych odbiorców

 

W taki sposób ustosunkowali się do przedmiotowej kwestii np. dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi interpretacji z 7 listopada 2014 r. (nr IPTPP2/443-607/14-4/JSz), Minister Finansów w interpretacji z 18 września 2014 r. (nr PT8/033/86/539/PSG/14/RD84700) czy dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z 30 lipca 2015 r. (nr ITPP1/4512-559/15/DM).

Ponieważ regulacje art. 32 ustawy o VAT dotyczą m.in. sprzedaży realizowanej na rzecz własnych pracowników po cenach preferencyjnych odbiegających od cen rynkowych, to istnieją podstawy do przyjęcia, że nie znajdą one zastosowania do sytuacji, gdy te osoby dokonują zakupów na takich samych zasadach (np. w ramach programu lojalnościowego), jakie sprzedawca stosuje względem niepowiązanych z nim klientów zewnętrznych.

 

Ustalenie podstawy opodatkowania VAT

Przykład

Spółka „XYZ” na podstawie umowy użytkowania odpłatnie udostępnia swoim pracownikom oraz osobom niebędącym pracownikami miejsca garażowe w należącym do niej garażu wielopoziomowym. W przypadku klientów niezwiązanych z jednostką odpłatność z tego tytułu wynosi 120 zł brutto miesięcznie (tj. 97,56 netto + 22,44 VAT). Natomiast pracownicy uiszczają opłatę w wysokości połowy tej ceny, tj. 60 zł miesięcznie (48,78 zł netto + 11,22 zł VAT). W tej sytuacji, aby nie narazić się na spór z organami podatkowymi, przy ustalaniu podstawy opodatkowania VAT z tytułu ww. świadczeń na rzecz pracowników spółka powinna wziąć pod uwagę cenę rynkową usługi, stosowaną wobec innych klientów (120 zł), pomniejszoną o kwotę należnego podatku (22,44 zł), tj. 120 zł – 22,44 zł = 97,56 zł.

 

Paragon i faktura nie zawsze są wymagane

Jeżeli podatnik dokonuje sprzedaży towarów bądź usług na rzecz swojego pracownika, to zasadniczo (tj. poza pewnymi wyjątkami dotyczącymi m.in. sprzedaży części samochodowych, wybranego sprzętu RTV, wyrobów alkoholowych i tytoniowych) nie ma obowiązku ewidencjonowania tej transakcji na kasie fiskalnej.

Zwolnienie to wynika z § 2 ust. 1 pkt 1 w związku z pozycją 36 części II załącznika do rozporządzenia ministra rozwoju i finansów z 16 grudnia 2016 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących. Przy takiej sprzedaży (także po obniżonej cenie) nie jest również wymagane wystawienie faktury VAT. To dlatego, że przepisy nie nakładają obowiązku wystawiania tego rodzaju dokumentów na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Wspomniany obowiązek wystąpi jedynie w sytuacji, gdy taki nabywca w przewidzianym przepisami terminie zażąda wystawienia ww. dokumentu (art. 106b ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT).

 

Autor: Mariusz Olech

Nr 140 - Marzec 2017 r.
AKF 140 okładkaWydanie archiwalne

Zostań subskrybentem publikacji Koszty Podatkowe w praktyce

"Koszty Podatkowe w Praktyce” to gwarancja Twoich bezpiecznych rozliczeń.

Kompleksowo omawiamy każdy wydatek:

  • kiedy można go zaliczyć do kosztów
  • kiedy można odliczyć VAT i jakie są skutki podatkowe
  • jak ująć w księgach rachunkowych dany wydatek.

Zamów bezpłatny numer »

wiper-pixel